Hàn Quốc và Mỹ thảo luận về chuyển giao quyền chỉ huy tác chiến trong bối cảnh an ninh phức tạp

 
Thảo luận về việc chuyển giao quyền chỉ huy tác chiến (전작권) đang trở thành vấn đề trung tâm trong quan hệ an ninh Hàn-Mỹ. Hai nước đang tích cực thực hiện quy trình xác minh chuyển giao quyền chỉ huy tác chiến trước Hội nghị hợp tác an ninh (SCM) vào nửa cuối năm nay. Có thông tin cho rằng khả năng chuyển giao quyền chỉ huy tác chiến có thể diễn ra vào năm 2028-2029.
 
Tuy nhiên, cuộc thảo luận hiện tại về quyền chỉ huy tác chiến diễn ra trong bối cảnh địa chính trị hoàn toàn khác so với trước đây, đòi hỏi một cách tiếp cận thận trọng hơn.
 
Vấn đề quyền chỉ huy tác chiến không chỉ đơn thuần là biểu tượng của việc phục hồi chủ quyền quân sự. Đây là vấn đề thiết kế lại hệ thống chỉ huy và ứng phó của lực lượng liên quân trong trường hợp xảy ra khủng hoảng trên bán đảo Triều Tiên. Đặc biệt, sự phát triển vũ khí hạt nhân và tên lửa của Triều Tiên, sự gắn kết quân sự giữa Triều Tiên và Nga, cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung, và sự thay đổi vai trò của quân đội Mỹ tại Hàn Quốc đang diễn ra đồng thời, khiến cho việc chuyển giao quyền chỉ huy tác chiến không thể chỉ được xem như một khẩu hiệu chính trị.
 
Gần đây, thông điệp từ phía Mỹ khá rõ ràng. Mỹ yêu cầu Hàn Quốc mở rộng vai trò của quân đội. Chính quyền Trump đã nhấn mạnh công khai về việc tăng cường trách nhiệm bảo vệ của các đồng minh, và thể hiện quan điểm rằng Hàn Quốc cần đóng vai trò trung tâm trong việc phòng thủ truyền thống trên bán đảo Triều Tiên. Thực tế, Chiến lược Quốc phòng Mỹ (NDS) nhấn mạnh vai trò lãnh đạo của Hàn Quốc trong việc kiềm chế Triều Tiên, và quân đội Mỹ tại Hàn Quốc cũng thường xuyên đề cập đến sự cần thiết phải "hiện đại hóa liên minh".
 
Vấn đề là, "hiện đại hóa liên minh" mà Mỹ đề cập không chỉ dừng lại ở việc điều chỉnh vai trò. Điều này liên quan đến chiến lược Ấn Độ-Thái Bình Dương của Mỹ. Nếu quân đội Mỹ tại Hàn Quốc chuyển giao một phần gánh nặng phòng thủ trên bán đảo cho quân đội Hàn Quốc, Mỹ sẽ có thêm sự linh hoạt chiến lược để kiềm chế Trung Quốc. Nói cách khác, cuộc thảo luận về chuyển giao quyền chỉ huy tác chiến đang nằm ở giao điểm giữa lý luận tự vệ của Hàn Quốc và chiến lược toàn cầu của Mỹ.
 
Vì lý do này, tính toán của Hàn Quốc trở nên phức tạp. Không thể trì hoãn chuyển giao quyền chỉ huy tác chiến mãi, nhưng cũng không thể vội vàng theo lịch trình chính trị. Đặc biệt, gần đây, Tướng Javier Brunson, Tư lệnh lực lượng liên quân Hàn-Mỹ và Tư lệnh quân đội Mỹ tại Hàn Quốc, đã công khai bày tỏ quan điểm thận trọng rằng "tiện lợi chính trị không nên đứng trước điều kiện". Ông cũng cho biết, "nếu chọn con đường tắt, có thể làm nguy hiểm đến khả năng sẵn sàng ứng phó".
 
Thực tế, hiện tại giữa Hàn Quốc và Mỹ có sự khác biệt tinh tế về nhiệt độ. Chính phủ Hàn Quốc nhấn mạnh quyết tâm chuyển giao quyền chỉ huy tác chiến trong nhiệm kỳ của mình, nhưng phía Mỹ lại nhấn mạnh lại về "chuyển giao dựa trên điều kiện". Cả hai nước đều đồng thuận về việc chuyển giao quyền chỉ huy tác chiến, nhưng Mỹ được cho là đang chú trọng đến sự linh hoạt chiến lược của quân đội Mỹ tại Hàn Quốc và việc điều chỉnh liên minh.
 
Điều đáng lo ngại hơn là cách tiếp cận của giới chính trị. Vấn đề quyền chỉ huy tác chiến không phải là vấn đề có thể tiêu thụ theo logic phe phái. Trong quá khứ, mỗi khi có sự thay đổi chính quyền, các quan điểm "chuyển giao sớm" và "trì hoãn" đã được lặp đi lặp lại, và mỗi lần như vậy, tính nhất quán trong chính sách an ninh đã bị lung lay. Tuy nhiên, hiện tại, bối cảnh an ninh còn bất ổn hơn nhiều so với trước đây. Triều Tiên đã thực sự hợp thức hóa sức mạnh hạt nhân của mình và đang tăng cường hợp tác quân sự với Nga. Trật tự an ninh quốc tế cũng đang bị xáo trộn mạnh mẽ sau các cuộc chiến ở Trung Đông.
 
Tuy nhiên, việc duy trì hệ thống hiện tại cũng không phải là giải pháp. Khả năng quân sự của Hàn Quốc đã phát triển đến mức khó có thể so sánh với quá khứ. Các lực lượng trinh sát, tên lửa, không gian và mạng đang được mở rộng. Giờ đây, không thể phủ nhận việc tăng cường khả năng tự vệ. Tuy nhiên, điều quan trọng không phải là tốc độ mà là mức độ chuẩn bị và hướng đi chiến lược.
 
Đặc biệt, sau khi chuyển giao quyền chỉ huy tác chiến, cần phải có sự giải thích và xác minh từ phía nhân dân về việc liệu hệ thống phòng thủ liên quân Hàn-Mỹ có hoạt động ổn định hay không, cam kết mở rộng răn đe của Mỹ sẽ được duy trì như thế nào, và hệ thống ứng phó với hạt nhân Triều Tiên sẽ được điều chỉnh ra sao. An ninh cần phải được hỗ trợ bởi khả năng thực hiện nhiệm vụ, hệ thống chỉ huy và hệ thống ứng phó liên quân.
 
Cuối cùng, chuyển giao quyền chỉ huy tác chiến không chỉ là vấn đề chính trị mà còn là vấn đề chiến lược sinh tồn của quốc gia. Điều Hàn Quốc cần lúc này không phải là lý thuyết tự vệ cảm tính hay sự phụ thuộc an ninh mơ hồ. Cần có những quyết định dựa trên lợi ích quốc gia trên nền tảng nhận thức thực tế lạnh lùng. Trong bối cảnh an ninh phức tạp hiện nay, điều cần thiết hơn không phải là tốc độ mà là một chiến lược tỉ mỉ.