Mỹ tái khẳng định cam kết an ninh với ASEAN và các đồng minh châu Á nhằm kiềm chế Trung Quốc

Tại Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng (ADMM-Plus) diễn ra ở Cebu, Philippines, ngày 28–29/10, Mỹ tái khẳng định cam kết bảo đảm an ninh tại khu vực châu Á, đồng thời nhấn mạnh quyết tâm ngăn chặn các hành động gây sức ép và xâm phạm chủ quyền trong khu vực. Động thái này được xem là thông điệp hướng tới Trung Quốc trong bối cảnh căng thẳng tại Biển Đông tiếp tục gia tăng.

Theo AP ngày 29/10, trong khuôn khổ hội nghị, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đã tham dự cuộc họp của nhóm tham vấn an ninh không chính thức gồm Mỹ, Nhật Bản, Australia và Philippines, còn gọi là nhóm Squad. Ông khẳng định thông điệp của Washington rất rõ ràng, với cách tiếp cận vừa mạnh mẽ, vừa thận trọng, nhằm ngăn chặn hành vi cưỡng ép và xâm lược mà không làm gia tăng căng thẳng không cần thiết.

Ông Hegseth nhấn mạnh Mỹ sẽ xây dựng năng lực răn đe đủ mạnh trong khu vực, đặc biệt để bảo vệ đồng minh Philippines – quốc gia đang có tranh chấp chủ quyền với Trung Quốc tại Biển Đông. Tuy nhiên, ông không trực tiếp nêu tên Trung Quốc trong phát biểu.

Trước đó, tại cuộc họp với các bộ trưởng quốc phòng ASEAN, ông Hegseth đề xuất thiết lập khuôn khổ hợp tác quốc phòng giữa Mỹ và ASEAN, đồng thời kêu gọi tăng cường phối hợp giữa hải quân các nước trong khu vực, trong đó có Biển Đông. Ông cũng có các cuộc gặp song phương với bộ trưởng quốc phòng Hàn Quốc, Nhật Bản và Australia, nhấn mạnh yêu cầu tăng đầu tư cho quốc phòng.

Tại cuộc họp nhóm Squad, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Quốc phòng Australia Richard Marles cảnh báo Trung Quốc đang tiến hành đợt tăng cường sức mạnh quân sự thông thường lớn nhất thế giới kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai, nhưng chưa đưa ra lời giải thích rõ ràng về mục đích của hoạt động này. Theo ông, việc Trung Quốc tìm cách định hình lại môi trường xung quanh theo hướng có lợi cho mình và gia tăng ảnh hưởng trong khu vực đang tạo ra sức ép đối với các nước láng giềng, trong đó có Australia.

Ông Marles khẳng định những hành động của Trung Quốc sẽ không ngăn cản Australia theo đuổi mục tiêu xây dựng trật tự dựa trên luật lệ tại khu vực Thái Bình Dương. Ông cũng nhấn mạnh tự do hàng hải trên vùng biển quốc tế là vấn đề đặc biệt quan trọng đối với Australia.

Phát biểu khai mạc phiên họp toàn thể ADMM-Plus ngày 29/10, Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Gilberto Teodoro cho rằng đối thoại giữa các cơ quan quốc phòng không đơn thuần là lựa chọn mà là yêu cầu thiết yếu để xây dựng lòng tin chiến lược, tránh tính toán sai lầm và duy trì hòa bình, ổn định trên các vùng biển và vùng trời chung.

Ông đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của trật tự quốc tế dựa trên luật lệ, trong đó có Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS). Trong bối cảnh chuỗi cung ứng bị gián đoạn và xung đột vũ trang tiếp diễn ở nhiều nơi, ông cũng hoan nghênh hợp tác về an ninh lương thực và năng lượng.

Tại hội nghị, các bộ trưởng quốc phòng ASEAN đã nhất trí 5 nội dung nhằm tăng cường hợp tác khu vực, trong đó có trao đổi sĩ quan trẻ giữa các nước, nâng cao năng lực ứng phó với các mối đe dọa hóa học, sinh học, phóng xạ và hạt nhân, cũng như tổ chức hội nghị hàng hải cùng Ấn Độ vào năm tới.

Trong khi đó, Trung Quốc chỉ cử tùy viên quốc phòng của Đại sứ quán Trung Quốc tại Philippines tham dự hội nghị, thay vì cử bộ trưởng quốc phòng như thông lệ. Bắc Kinh cáo buộc nước chủ nhà Philippines gây cản trở sự tham gia của Trung Quốc.

Phát biểu tại cuộc họp báo ngày 29/10, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Trung Quốc Trương Hiểu Cương cho rằng Philippines đã tạo ra nhiều trở ngại nhằm ngăn Trung Quốc tham gia ADMM-Plus, đồng thời để một số chính trị gia hành động thiếu thận trọng và sử dụng chức vụ vì mục đích cá nhân. Ông cho rằng cách làm này đi ngược nguyên tắc đồng thuận của ASEAN và tinh thần cởi mở, bao trùm của hội nghị.

Đáp lại, Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Gilberto Teodoro, với tư cách chủ tịch hội nghị, khẳng định phía Trung Quốc đã có đầy đủ cơ hội để trình bày quan điểm và không có quốc gia thành viên ASEAN nào khác nêu lên quan ngại tương tự. Trước đó, Bộ Quốc phòng Philippines cho biết đã gửi thư mời Trung Quốc tham dự hội nghị.