Giới trẻ Triều Tiên chuộng đồ Lululemon nhưng khó thách thức chính quyền Kim Jong-un

Những thay đổi trong tư duy và lối sống của giới trẻ Triều Tiên đang dần bộc lộ, nhưng khả năng xuất hiện phong trào phản kháng nhằm thách thức chính quyền Kim Jong-un vẫn rất hạn chế. Đây là nhận định của Cathy Zellweger, người Thụy Sĩ từng giữ vị trí lãnh đạo tại tổ chức cứu trợ Caritas ở Hong Kong và nhiều lần đến Triều Tiên làm việc.

Ngày 8/10 (giờ địa phương), tại một sự kiện do Trung tâm Stimson tổ chức nhằm giới thiệu cuốn sách Miss Cathy của mình, Zellweger đã khái quát những thay đổi ở Triều Tiên bằng khái niệm “6M”. Sáu yếu tố này gồm tiền bạc (Money), thị trường (Markets), điện thoại di động (Mobiles), ô tô (Motor cars), tầng lớp trung lưu (Middle class) và sự thay đổi trong tư duy của thế hệ trẻ (Mindsets).

Tuy nhiên, bà cho biết chưa từng cảm nhận được sự thù địch công khai của người dân đối với chính phủ, càng không thấy dấu hiệu của các hoạt động đối lập tương tự những gì từng tồn tại ở Trung Quốc, Liên Xô trước đây hay Việt Nam.

“Người dân được giáo dục lòng trung thành với chính quyền và lãnh đạo từ khi còn rất nhỏ. Điều này giống như Triều Tiên thời vương triều Joseon vào thế kỷ XVI, nhưng được bao phủ thêm bởi một hệ thống tổ chức theo mô hình Lenin hiện đại và cơ chế kiểm soát chính trị chặt chẽ. Vì vậy, việc thách thức chế độ gần như là điều không thể”, bà Zellweger nhận xét.

Theo bà, thế hệ trẻ Triều Tiên hiện nay phần lớn sinh ra trong hoặc sau nạn đói lớn năm 1995. Họ không trải qua thời kỳ nhà nước phân phối mọi thứ cho người dân như trước đây, nên có cách nhìn khác với các thế hệ đi trước.

Zellweger từng thường xuyên đi lại giữa Hong Kong và Triều Tiên để thực hiện các hoạt động cứu trợ cho đến cuối năm 2019, trước khi đại dịch COVID-19 khiến nước này đóng cửa biên giới.

Nhớ lại nạn đói năm 1995, bà mô tả đây là một thảm họa có quy mô khủng khiếp, khó tin. Cuộc khủng hoảng đã đẩy một đất nước vốn thiếu lương thực, nhiên liệu, điện và nhiều vật tư sản xuất vào tình trạng đói kém nghiêm trọng.

Dù kinh tế Triều Tiên sau đó đã phục hồi, khoảng cách giàu nghèo giữa các khu vực vẫn rất rõ rệt. Theo Zellweger, Bình Nhưỡng là nơi sinh sống của tầng lớp tinh hoa tương đối giàu có, trong khi phần lớn vùng nông thôn lạc hậu vẫn phải đối mặt với cảnh nghèo khó và cơ sở hạ tầng yếu kém.

Tại những vùng nông thôn gần như tách biệt hoàn toàn với thế giới bên ngoài, mối quan tâm thường nhật của người dân chỉ xoay quanh những nhu cầu sinh tồn cơ bản: có đủ thức ăn hay không, có người bị ốm không và trẻ em có được đến trường hay không.

Trái lại, cuộc sống tại Bình Nhưỡng cho thấy những dấu hiệu của sự thay đổi trong tiêu dùng và phong cách sống. Phụ nữ đi giày cao gót nhiều hơn, ô che nắng chống tia cực tím xuất hiện trên đường phố, còn thú cưng cũng trở thành hình ảnh dễ bắt gặp.

Zellweger kể rằng gần đây, một đồng nghiệp vừa đến Triều Tiên cho biết đã được người dân địa phương nhờ mua quần áo tập yoga của thương hiệu Lululemon. Chi tiết này cho thấy một bộ phận người dân, đặc biệt tại thủ đô, ngày càng quan tâm đến những sản phẩm và xu hướng tiêu dùng phổ biến trên thế giới.

Trong thời gian làm việc tại Triều Tiên, Zellweger từng điều hành Trường Kinh doanh Bình Nhưỡng. Bà nhận thấy giới trẻ thành thị có khát vọng học tập rất lớn. Khi đến khách sạn, bà thường thấy các nhân viên tập trung trước tivi để học tiếng Trung và tiếng Anh.

Nhà trường cũng tổ chức giảng dạy về kinh tế tư bản. Tuy nhiên, trong giai đoạn đầu, các học viên gặp khó khăn với khái niệm “lợi nhuận” vì đây là một nội dung xa lạ đối với họ. Bà cũng cho biết giảng viên có thể đưa ra ví dụ về doanh nghiệp Trung Quốc, Nhật Bản hoặc các tập đoàn đa quốc gia, nhưng không được nhắc đến doanh nghiệp Hàn Quốc.

Đề cập đến hoạt động cứu trợ quốc tế, Zellweger cho rằng cuộc xung đột tại Ukraine đã khiến việc vận động quyên góp hỗ trợ Triều Tiên ở châu Âu trở nên vô cùng khó khăn, bởi binh sĩ Triều Tiên tham chiến cùng phía Nga.

Đối với các nỗ lực viện trợ nhân đạo của Mỹ và Hàn Quốc, bà khuyến nghị cần kiên nhẫn và linh hoạt trong cách tiếp cận. “Nếu gây sức ép quá mạnh, bạn sẽ không đạt được điều mình mong muốn. Đôi khi, lùi lại một bước và chờ đợi lại là lựa chọn tốt hơn”, bà nói.