Ông Trump tiếp tục gây sức ép quân sự với Iran giữa lúc đàm phán bế tắc

Đàm phán nhằm chấm dứt xung đột giữa Mỹ và Iran tiếp tục rơi vào bế tắc, khiến chính quyền Tổng thống Donald Trump một lần nữa gia tăng sức ép cả về quân sự lẫn kinh tế đối với Tehran. Ông Trump công khai để ngỏ khả năng tăng cường các cuộc không kích nhằm vào Iran sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11, trong khi quân đội Mỹ chuẩn bị điều thêm một tàu sân bay và tới 10.000 quân tới Trung Đông.

Theo tạp chí Time của Mỹ ngày 1/10, trong cuộc phỏng vấn tại Nhà Trắng hôm 28/9, ông Trump được hỏi liệu Mỹ có tăng cường mức độ không kích Iran sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ hay không và trả lời rằng điều đó “có thể xảy ra”.

Liên quan đến tuyên bố trước đó tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc rằng Mỹ có thể “tiêu diệt” Iran, ông Trump tiếp tục khẳng định khả năng này. Ông nói Mỹ có nhiều vũ khí và đã tích trữ trong 6 tháng qua, qua đó nhấn mạnh rằng Washington đã tăng cường dự trữ vũ khí trong những tháng gần đây.

Khi được hỏi về báo cáo chính thức của Bộ Quốc phòng Mỹ cho rằng một số loại đạn dược đang thiếu hụt, ông Trump bác bỏ và cho rằng phần lớn thông tin là “tin giả”. Tuy nhiên, ông thừa nhận lượng dự trữ của một số loại đạn thấp hơn một chút so với các loại khác.

Trước khi lên đường tới Oklahoma, ông Trump tiếp tục đưa ra cảnh báo cứng rắn với Iran tại Nhà Trắng. Ông nói Mỹ đang đứng trước lựa chọn: Iran phải ký một thỏa thuận “rất công bằng”, nếu không thì “sẽ không còn tồn tại”.

Ông Trump cũng tái khẳng định lập trường không chấp nhận đề xuất của Iran về việc mở lại eo biển Hormuz. Giải thích lý do bác bỏ cái gọi là “kế hoạch 7 ngày”, ông cho rằng đây là những điều mà Mỹ từng không chấp thuận cách đây một năm thì hiện nay cũng sẽ không chấp thuận. Theo ông, Iran từng đề xuất mở cửa eo biển nhưng đề xuất đó “chưa đủ”.

Trong khi ông Trump để ngỏ khả năng tiến hành thêm các cuộc không kích, quân đội Mỹ cũng đang tăng cường lực lượng tại Trung Đông. Theo Wall Street Journal, tàu sân bay USS Theodore Roosevelt rời căn cứ tại San Diego, bang California, để tới Trung Đông hôm 27/9. Nhóm tàu đổ bộ sẵn sàng Makin Island, chở lực lượng thuộc Đơn vị Viễn chinh Thủy quân lục chiến số 13, cũng rời cảng vào ngày hôm sau.

Tổng số quân được điều động bổ sung dự kiến khoảng 9.000-10.000 người. Tàu sân bay và lực lượng này dự kiến tới Trung Đông vào cuối tháng 11.

Hiện Mỹ đã triển khai hai tàu sân bay tại Trung Đông là USS George H.W. Bush và USS George Washington, cùng hơn 50.000 quân. Theo Wall Street Journal, nếu USS Theodore Roosevelt tới khu vực đúng kế hoạch, đây sẽ là lần đầu tiên kể từ tháng 4 Mỹ có thể đồng thời triển khai ba tàu sân bay tại Trung Đông.

◆ Iran cũng phát đi thông điệp cứng rắn

Iran cũng đưa ra những tuyên bố cứng rắn trước các cảnh báo quân sự từ Washington.

Theo Press TV của Iran, quyền Bộ trưởng Quốc phòng Iran Majid Ebnolreza ngày 1/10 viết trên mạng xã hội X rằng Nhà Trắng không nên che giấu “sự hỗn loạn” phía sau những kịch bản chiến tranh tưởng tượng. Ông cho rằng sức ép từ dư luận, sự mệt mỏi ngày càng gia tăng của quân đội Mỹ và chi phí chiến tranh tăng cao đang khiến tính toán của Washington rơi vào hỗn loạn.

Đây được xem là phản ứng trước tuyên bố của ông Trump trong cuộc phỏng vấn với Time rằng lực lượng hải quân và không quân Iran gần như đã bị phá hủy.

Quyền Bộ trưởng Quốc phòng Iran bác bỏ nhận định rằng ngành công nghiệp quốc phòng của nước này đã bị phá hủy, đồng thời tuyên bố Iran sẽ cho thấy năng lực và thế chủ động của mình trên chiến trường cũng như những tác động chính trị từ đó.

Trong khi đó, trái với tuyên bố của ông Trump, giới tình báo Mỹ từng đánh giá Iran vẫn duy trì một lực lượng tên lửa đáng kể. Theo đánh giá của Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) mà Washington Post tiếp cận, Iran được cho là vẫn còn khoảng 75% số bệ phóng tên lửa cơ động và khoảng 70% lượng tên lửa dự trữ so với trước chiến tranh.

Căng thẳng quân sự giữa hai bên gia tăng cũng tác động mạnh tới thị trường dầu mỏ. Tại sàn ICE Futures London, giá dầu Brent giao tháng 12 tăng 4,37% lên 102,31 USD/thùng. Trong khi đó, dầu WTI giao tháng 11 tại Sàn giao dịch hàng hóa New York tăng 2,71%, lên 92,87 USD/thùng.

Bên cạnh sức ép quân sự, Mỹ tiếp tục nhắm tới nền tảng kinh tế của Iran bằng các biện pháp trừng phạt mới. Bộ Tài chính Mỹ ngày 1/10 đưa hai nhà sản xuất ô tô lớn của Iran là Iran Khodro (IKCO) và Saipa, cùng Công ty Đường sắt Cộng hòa Hồi giáo Iran (RAI), các doanh nghiệp trong lĩnh vực máy móc hạng nặng, thép và nhiều nhà cung cấp nước ngoài vào danh sách trừng phạt.

Hai hãng ô tô này chiếm hơn 90% thị trường ô tô Iran. Ngoài các doanh nghiệp Iran, một số công ty nước ngoài cung cấp linh kiện từ Indonesia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Thổ Nhĩ Kỳ cũng bị đưa vào diện trừng phạt.

Bộ Tài chính Mỹ cho rằng ngành ô tô và đường sắt của Iran có liên hệ với các mạng lưới tài chính của chính quyền Iran và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Washington vì vậy không chỉ nhắm tới các doanh nghiệp Iran mà còn mở rộng trừng phạt sang các nhà cung cấp và trung gian ở nước ngoài nhằm cắt đứt mạng lưới cung ứng quốc tế của Tehran.

Trong lúc sức ép quân sự và kinh tế gia tăng, triển vọng đàm phán cũng trở nên xấu đi. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio được cho là đã yêu cầu Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cùng phái đoàn Iran rời Mỹ vào ngày 28/9, sau khi các cuộc đàm phán gián tiếp giữa hai nước được tiến hành với sự trung gian của Qatar bên lề Đại hội đồng Liên Hợp Quốc nhưng không đạt tiến triển.

Theo Axios, sau khi các hoạt động cấp cao tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc kết thúc, ông Rubio cho rằng phái đoàn Iran đã ở Mỹ “quá lâu” và yêu cầu họ rời đi. Phía Mỹ cho biết các cuộc đàm phán khi đó trên thực tế đã rơi vào bế tắc.
Tuy nhiên, Iran bác bỏ cách giải thích này, cho rằng lịch trình rời Mỹ của phái đoàn đã được ấn định từ trước và Bộ Ngoại giao Mỹ cũng đã được thông báo về kế hoạch này.