Cứ 3 người cao tuổi Hàn Quốc có 1 người nghèo, đề xuất tăng trợ cấp cho nhóm thu nhập thấp

Tỷ lệ nghèo tương đối ở người từ 65 tuổi trở lên tại Hàn Quốc lên tới 35,9%. Một nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Sức khỏe và Xã hội Hàn Quốc (KIHASA) cho rằng để giảm nghèo ở người cao tuổi, cần cải cách chế độ trợ cấp cơ bản theo hướng hỗ trợ nhiều hơn cho những người có thu nhập thấp, thay vì áp dụng cùng một mức hỗ trợ cho 70% người cao tuổi có thu nhập thấp nhất.

Theo đề xuất này, trợ cấp cơ bản cho người cao tuổi cần được kết hợp với việc làm, trợ cấp khuyến khích lao động, dịch vụ y tế và chăm sóc, qua đó xây dựng hệ thống hỗ trợ phù hợp với điều kiện thu nhập và sức khỏe của từng người.

Đề xuất trên được các nhà nghiên cứu Kim Tae-wan và Han Su-jin thuộc KIHASA đưa ra trong báo cáo “Các giải pháp liên kết chính sách nhằm cải thiện tình trạng nghèo ở người cao tuổi”, đăng trên số tháng 9/2026 của tạp chí Health and Welfare Forum.

Theo báo cáo công bố ngày 19/9, năm 2024, tỷ lệ nghèo tương đối ở người từ 65 tuổi trở lên là 35,9%, cao hơn gấp đôi mức 15,3% của toàn bộ hộ gia đình. Nói cách khác, cứ 3 người cao tuổi thì có khoảng 1 người có thu nhập chưa bằng một nửa mức thu nhập trung vị.

Xét cụ thể, nhóm có thu nhập bằng hoặc dưới 30% thu nhập trung vị, thuộc diện nghèo cùng cực và phải chật vật với cuộc sống hằng ngày, chiếm 14,2%. Nhóm có thu nhập từ 30% đến dưới 40% chiếm 11,9%, trong khi nhóm có thu nhập từ 40% đến dưới 50%, đang ở ngay sát ngưỡng nghèo, chiếm 9,8%.

◆ Tập trung hỗ trợ nhóm chỉ còn thiếu một khoản nhỏ để thoát nghèo

Các nhà nghiên cứu đặc biệt lưu ý nhóm 9,8% người cao tuổi có thu nhập ngay dưới ngưỡng nghèo. Năm 2024, để vượt qua ngưỡng nghèo 1,639 triệu won/tháng, nhóm này chỉ còn thiếu trung bình khoảng 177.000 won mỗi tháng.

Do đó, chỉ cần bổ sung một khoản tương đối nhỏ, nhiều người trong nhóm này có thể thoát khỏi diện nghèo. Theo nhóm nghiên cứu, đây là nhóm có thể giúp giảm tỷ lệ nghèo ở người cao tuổi nhanh nhất nếu nguồn ngân sách hạn chế được tập trung đúng đối tượng.

Tuy nhiên, chế độ trợ cấp cơ bản hiện nay chủ yếu áp dụng cho 70% người cao tuổi có thu nhập thấp nhất với mức trợ cấp tương đối đồng đều, nên sự khác biệt về mức hỗ trợ giữa các nhóm theo mức độ nghèo chưa lớn.

Các nhà nghiên cứu đề xuất chuyển sang cơ chế “hạ hậu thượng bạc”, tức người có hoàn cảnh khó khăn hơn được hỗ trợ nhiều hơn, để tập trung nguồn lực hạn chế vào những người nghèo nhất.

◆ Kết hợp trợ cấp với việc làm và chăm sóc y tế

Nhóm nghiên cứu cho rằng cần xây dựng cách tiếp cận theo từng nhóm, trong đó trợ cấp cơ bản, việc làm và các chính sách phúc lợi được kết hợp dựa trên điều kiện kinh tế của từng người cao tuổi.

Đối với những người thuộc diện nghèo cùng cực và gặp khó khăn trong việc trang trải cuộc sống hằng ngày, chỉ dựa vào trợ cấp sinh hoạt trong hệ thống bảo đảm sinh kế cơ bản của nhà nước vẫn khó giúp họ vượt qua ngưỡng nghèo. Nếu kết hợp thêm các công việc vì lợi ích công cộng, chẳng hạn như vệ sinh môi trường đường phố, người cao tuổi vừa có thêm thu nhập vừa có cơ hội tăng cường hoạt động xã hội và cải thiện sức khỏe.

Tuy nhiên, hiện nay thu nhập từ việc làm có thể khiến khoản trợ cấp sinh kế bị giảm tương ứng, vô tình làm giảm động lực làm việc. Các nhà nghiên cứu cho rằng cần sớm cải thiện cơ chế khấu trừ, theo hướng loại trừ đáng kể phần thu nhập do người cao tuổi tự kiếm được khi tính mức trợ cấp sinh kế.

Đối với nhóm người cao tuổi thuộc diện cận nghèo, chỉ cần được hỗ trợ thêm một khoản nhỏ là có thể vượt qua ngưỡng nghèo, các chính sách cần được kết hợp để phát huy hiệu quả tối đa. Chẳng hạn, có thể tăng trợ cấp cơ bản theo hướng ưu tiên người có hoàn cảnh khó khăn, đồng thời kết hợp trợ cấp khuyến khích lao động dành cho người thu nhập thấp với các công việc vì lợi ích công cộng.

Theo ví dụ được nhóm nghiên cứu đưa ra, nếu mức trợ cấp cơ bản được cải cách lên 350.000 won, cộng với 290.000 won tiền lương từ công việc vì lợi ích công cộng và khoản trợ cấp khuyến khích lao động, người cao tuổi có thể nhận khoảng 750.000 won tiền mặt ổn định mỗi tháng, qua đó vượt qua ngưỡng nghèo.

Trong khi đó, đối với người cao tuổi thuộc tầng lớp trung lưu trở lên, có nhà ở hoặc có điều kiện kinh tế tương đối ổn định, thay vì phụ thuộc vào hỗ trợ từ ngân sách nhà nước, chính sách nên khuyến khích họ tận dụng tài sản của chính mình để chuẩn bị cho tuổi già.

Theo nhóm nghiên cứu, nhiều người cao tuổi Hàn Quốc có phần lớn tài sản tập trung vào một căn nhà. Vì vậy, cần tạo điều kiện để họ tiếp tục sống tại ngôi nhà của mình nhưng đồng thời có thu nhập hằng tháng thông qua các sản phẩm như thế chấp ngược nhà ở để nhận lương hưu, kết hợp với lương hưu quốc gia và việc làm trong khu vực tư nhân.

Đối với những người cao tuổi dễ bị tổn thương do sức khỏe không cho phép tham gia thị trường lao động, nhóm nghiên cứu đề xuất tăng cường hỗ trợ y tế khẩn cấp và hỗ trợ chi phí y tế thảm họa, đồng thời xây dựng mạng lưới chăm sóc tích hợp tại nhà chặt chẽ hơn để người bệnh có thể được điều trị và chăm sóc ngay tại nơi ở.

Nhóm nghiên cứu cũng lưu ý rằng trong quá trình mở rộng các chính sách hỗ trợ người cao tuổi, cần có các biện pháp cân bằng để tránh việc gánh nặng thuế đối với người trẻ và trung niên gia tăng quá mức, từ đó dẫn đến xung đột giữa các thế hệ.