Tranh cãi trách nhiệm về sự xấu đi trong quan hệ Nga - Nhật: Putin đổ lỗi cho Nhật Bản, Nhật Bản cho rằng do xâm lược Ukraine

Nga và Nhật Bản đang đổ lỗi cho nhau về sự xấu đi trong quan hệ giữa hai nước, dẫn đến những cuộc tranh cãi ngoại giao. Tình hình căng thẳng gia tăng giữa hai nước liên quan đến tranh chấp chủ quyền đối với 4 đảo Kuril (còn gọi là vùng lãnh thổ phía Bắc của Nhật Bản), cùng với các cuộc tập trận quân sự chung của Nhật Bản với Mỹ và Australia.

Theo thông tin từ Kyodo News ngày 2 tháng 9, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã phát biểu với các phóng viên trong chuyến thăm Kyrgyzstan để tham dự Hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO), rằng "sự xấu đi hiện tại trong quan hệ là hoàn toàn do Nhật Bản".

Tổng thống Putin nhấn mạnh rằng Nga không có hành động nào làm xấu đi quan hệ với Nhật Bản và đã luôn phản ứng một cách thận trọng. Ông cũng khẳng định rằng Nga sẵn sàng thảo luận về việc ký kết hiệp ước hòa bình, bao gồm vấn đề 4 đảo Kuril.

Đặc biệt, ông bày tỏ sự ngạc nhiên trước phản ứng mạnh mẽ của chính phủ Nhật Bản đối với chuyến thăm của ông tới 4 đảo Kuril.

Chính phủ Nhật Bản đã ngay lập tức phản bác lại. Người phát ngôn chính phủ Nhật Bản, Bộ trưởng Nội các Hirokazu Matsuno, trong cuộc họp báo cùng ngày, cho biết: "Mối quan hệ nghiêm trọng hiện tại giữa Nhật Bản và Nga là do sự xâm lược của Nga vào Ukraine", và khẳng định rằng "những phát biểu cho rằng Nhật Bản có trách nhiệm là không thể chấp nhận".

Tuy nhiên, Nhật Bản vẫn để ngỏ khả năng đối thoại với Nga. Bộ trưởng Matsuno cho biết: "Nga là nước láng giềng của chúng tôi, vì vậy việc quản lý quan hệ giữa hai nước một cách thích hợp là rất quan trọng", đồng thời nhấn mạnh sẽ phản ứng dựa trên lợi ích quốc gia của Nhật Bản.

Trung tâm của cuộc xung đột giữa hai nước là 4 đảo Kuril. Nga đã thực thi quyền kiểm soát khu vực này từ năm 1945, khi Liên Xô chiếm đóng vào cuối Thế chiến thứ hai, trong khi Nhật Bản vẫn khẳng định chủ quyền. Hai nước vẫn chưa ký kết hiệp ước hòa bình kể từ khi Thế chiến thứ hai kết thúc do tranh chấp lãnh thổ.

Đặc biệt, cuộc xung đột đã gia tăng trở lại khi Tổng thống Putin bất ngờ thăm đảo Iturup (tên Nhật là Etorofu) vào ngày 13 tháng 8 vừa qua.

Căng thẳng quân sự cũng đang gia tăng. Khi Nhật Bản tiến hành các cuộc tập trận chung quy mô lớn với Mỹ và Australia, Nga đã cảnh báo sẽ có "các biện pháp đối phó".

Theo NHK, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova đã thông báo trong cuộc họp báo ngày 1 tháng 9 rằng họ đã chuyển thông điệp lo ngại đến Đại sứ quán Nhật Bản tại Nga về kế hoạch tập trận chung của Nhật Bản.

Bà Zakharova nhấn mạnh: "Chúng tôi sẽ không bao giờ chấp nhận các hoạt động quân sự khiêu khích gần biên giới Nga" và cảnh báo rằng Nga sẽ thực hiện "các biện pháp đối phó tương ứng" để bảo vệ an ninh của mình.

Lực lượng Phòng vệ mặt đất Nhật Bản dự kiến sẽ tiến hành cuộc tập trận chung mang tên "Orient Shield" với quân đội Mỹ và Australia từ ngày 8 đến 24 tháng 9. Khu vực tập trận bao gồm cả Hokkaido, nơi giáp với Nga và gần 4 đảo Kuril.

Nhật Bản cho biết đã giải thích lập trường của mình với Nga và sẽ tiếp tục duy trì liên lạc về các vấn đề hiện tại giữa hai nước. Với việc cuộc xung đột lãnh thổ kéo dài và các vấn đề liên quan đến chiến tranh Ukraine và tập trận quân sự, quan hệ Nga - Nhật có vẻ sẽ tiếp tục trong tình trạng lạnh nhạt trong thời gian tới.