Giảm áp lực cạnh tranh học hành có thể giúp Hàn Quốc tăng tỷ lệ sinh 28%

Áp lực cạnh tranh về thành tích học tập của con cái, kéo theo cuộc đua chi tiền cho giáo dục ngoài nhà trường, có thể là một trong những nguyên nhân khiến tỷ lệ sinh tại Hàn Quốc giảm mạnh.

Một nghiên cứu được công bố tại hội thảo do Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (BOK), Trung tâm Nghiên cứu Chính sách Kinh tế (CEPR) và Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) phối hợp tổ chức ngày 2/9 cho thấy, nếu không có cuộc cạnh tranh này, số con trung bình của phụ nữ Hàn Quốc sinh trong giai đoạn 1970~1975 có thể cao hơn thực tế khoảng 28%.

Nghiên cứu do giáo sư Kim Seong-eun thuộc Khoa Kinh tế, Đại học Sejong cùng các cộng sự thực hiện. Nhóm nghiên cứu gọi hiện tượng cha mẹ liên tục tăng đầu tư cho giáo dục vì so sánh thành tích của con mình với con cái các gia đình khác là “cạnh tranh vị thế”.

Theo nhóm nghiên cứu, cuộc cạnh tranh này không chỉ làm gia tăng chi phí giáo dục ngoài nhà trường mà còn tác động tiêu cực đến quyết định sinh con.

Kết quả so sánh giữa các quốc gia cho thấy những nước càng lo ngại về cạnh tranh giáo dục thì tỷ lệ sinh càng thấp và tốc độ giảm cũng càng nhanh. Hàn Quốc, Singapore và Chile được xem là những trường hợp điển hình.

Tại Hàn Quốc, gánh nặng học thêm thậm chí tương đối lớn hơn đối với các hộ gia đình có thu nhập thấp. Các hộ thuộc nhóm thu nhập thấp nhất, tức 20% số hộ có thu nhập thấp nhất, dành trung bình 8,4% thu nhập cho giáo dục ngoài nhà trường. Tỷ lệ này cao hơn mức 5,1% của nhóm 20% hộ có thu nhập cao nhất.

Nghiên cứu cũng phát hiện hiệu ứng lan truyền từ chi tiêu học thêm của các hộ thu nhập cao sang những nhóm thu nhập khác.

Cụ thể, nếu chi tiêu cho giáo dục ngoài nhà trường của 15% hộ gia đình có thu nhập cao nhất giảm 10%, tỷ trọng chi tiêu cho giáo dục ngoài nhà trường của 50% hộ có thu nhập thấp hơn cũng giảm trung bình 0,4~0,9 điểm phần trăm, từ mức khoảng 6%.

Đáng chú ý, nhóm nghiên cứu ước tính nếu không tồn tại tác động của cuộc cạnh tranh vị thế, phụ nữ Hàn Quốc sinh trong giai đoạn 1970~1975 có thể sinh trung bình 2,45 con, thay vì mức thực tế 1,92 con, tương đương tăng khoảng 28%.

Để kiểm chứng, các nhà nghiên cứu xây dựng mô hình phản ánh mức độ cha mẹ bị thúc đẩy bởi việc so sánh thành tích của con với con cái các gia đình khác. Nhóm nghiên cứu tính toán mức đầu tư giáo dục cho mỗi trẻ và tỷ lệ sinh trong trạng thái cân bằng, đồng thời sử dụng sự khác biệt về quy định thời gian dạy thêm ban đêm tại các trung tâm luyện thi ở Hàn Quốc theo từng địa phương và từng thời kỳ để kiểm chứng thực nghiệm.

Theo nhóm nghiên cứu, khi cuộc cạnh tranh vị thế dẫn tới đầu tư quá mức cho giáo dục và làm giảm tỷ lệ sinh, việc giảm áp lực cạnh tranh có thể đồng thời cải thiện tỷ lệ sinh và phúc lợi xã hội mà không nhất thiết làm tăng gánh nặng tài chính cho nhà nước.

Một trong những giải pháp được đề xuất là đánh thuế chi tiêu cho giáo dục ngoài nhà trường của các hộ có thu nhập cao - nhóm được xem là chuẩn mực để các gia đình khác so sánh - sau đó sử dụng nguồn thu này để chi trả các khoản khuyến khích sinh con.

◆ Già hóa dân số là thách thức nhưng có thể chuẩn bị trước

Hội thảo do BOK, CEPR và OECD tổ chức trong hai ngày với chủ đề “Kinh tế học về già hóa dân số và tuổi thọ: Từ thách thức đến cơ hội”.

Tại hội thảo, giáo sư danh dự Fumio Hayashi của Trường Đại học Nghiên cứu Chính sách Tokyo (GRIPS) sẽ có bài phát biểu chính về “Nguyên nhân căn bản của 30 năm trì trệ kinh tế tại Nhật Bản”.

Theo nghiên cứu được trình bày, già hóa dân số là một trong những nguyên nhân dẫn tới tình trạng trì trệ kéo dài của Nhật Bản. Các nền kinh tế như Hàn Quốc, Trung Quốc và Đài Loan cũng có khả năng đối mặt với xu hướng tăng trưởng chậm lại tương tự.

Một nghiên cứu khác cho thấy trong 70 năm qua, những quốc gia có mức sinh giảm mạnh hơn lại có tốc độ tăng trưởng tính trên đầu người trong độ tuổi lao động cao hơn.

Thống đốc BOK Shin Hyun-song, hiện đang công tác ở nước ngoài, phát biểu khai mạc qua video rằng những thay đổi về cơ cấu dân số là một thách thức không nhỏ, nhưng đây là vấn đề có thể dự báo trước và do đó các quốc gia vẫn có thời gian để chuẩn bị.

Ông nhấn mạnh Hàn Quốc hiện đang đứng ở trung tâm của hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo (AI), đồng thời được hưởng lợi từ hoạt động sản xuất chất bán dẫn ở quy mô chưa từng có và làn sóng đầu tư do AI thúc đẩy.

“Đây không phải lúc để trì hoãn mà là lúc phải chuẩn bị”, ông nói.