Vì sao các dự án AI của Chính phủ Hàn Quốc liên tục trở thành "cuộc đua tuyển chọn"?

Chính phủ Hàn Quốc vừa lựa chọn SK Telecom, Kakao và KT làm đơn vị triển khai dự án “AI cho mọi người” (모두의 AI), với mục tiêu xây dựng các dịch vụ trí tuệ nhân tạo (AI) phục vụ toàn dân. Tuy nhiên, việc không công khai điểm đánh giá và thứ hạng của các doanh nghiệp đang làm dấy lên tranh luận về tính minh bạch của quá trình lựa chọn.

Đây là dự án được Chính phủ Hàn Quốc hỗ trợ cả GPU công cộng lẫn chi phí vận hành dịch vụ. Vì vậy, một số ý kiến cho rằng cơ quan chức năng cần công khai rõ hơn cơ sở lựa chọn doanh nghiệp.

Không chỉ vậy, cách Chính phủ trực tiếp đánh giá năng lực công nghệ của các doanh nghiệp AI tư nhân rồi quyết định đơn vị được hỗ trợ cũng đặt ra câu hỏi về hiệu quả của mô hình này trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành AI Hàn Quốc trên thị trường quốc tế.

Đặc biệt, vấn đề càng được chú ý khi so sánh với dự án phát triển “mô hình nền tảng AI độc lập” của Chính phủ. Trong dự án này, sau khi một doanh nghiệp khiếu nại kết quả đánh giá, Chính phủ đã công khai điểm số chi tiết của từng đơn vị. Trong khi đó, với “AI cho mọi người”, điểm số và thứ hạng lại không được công bố với lý do các doanh nghiệp tham gia đề nghị giữ kín.

◆ Được cấp GPU và ngân sách, nhưng điểm đánh giá vẫn được giữ kín

Bộ Khoa học và Công nghệ Thông tin - Truyền thông Hàn Quốc ngày 28/8 công bố 3 liên danh gồm SK Telecom, Kakao và KT được lựa chọn thực hiện dự án “AI cho mọi người”.

Ba liên danh sẽ được Chính phủ hỗ trợ tổng cộng 512 GPU Nvidia B200 trong năm nay. Từ năm 2027, ngân sách nhà nước cũng sẽ được sử dụng để chi trả các khoản cần thiết cho việc cung cấp dịch vụ AI tới toàn dân.

Sau khi ký thỏa thuận và triển khai các dịch vụ thử nghiệm, ba doanh nghiệp dự kiến sẽ đưa vào vận hành trong năm nay chatbot AI đa năng, trợ lý AI phục vụ các thủ tục hành chính và nhiều dịch vụ chuyên biệt gắn với đời sống.
Có tổng cộng 6 liên danh tham gia vòng tuyển chọn.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ Thông tin - Truyền thông Hàn Quốc, quá trình đánh giá xem xét năng lực cạnh tranh của mô hình và dịch vụ AI, phương án sử dụng GPU và vận hành hạ tầng. Ở vòng thuyết trình, các tiêu chí gồm mức độ thuận tiện của dịch vụ, chiến lược thu hút người dùng, chất lượng và độ an toàn, cũng như kế hoạch đóng góp cho hệ sinh thái AI.

Bộ này cho biết các đơn vị được lựa chọn đã đưa ra những phương án được đánh giá cao, trong đó có chatbot AI đa năng có khả năng cạnh tranh với các mô hình AI nước ngoài và trợ lý AI có thể thay người dùng xử lý những thủ tục hành chính phức tạp.

Tuy nhiên, điểm số cụ thể và thứ hạng của từng đơn vị không được công bố theo đề nghị của các doanh nghiệp tham gia.

Cơ quan chức năng cũng chưa công khai cụ thể mô hình AI nước ngoài nào được sử dụng làm tiêu chuẩn so sánh, năng lực cạnh tranh được kiểm chứng ở những lĩnh vực nào hay các biện pháp bảo đảm an toàn và bảo vệ dữ liệu cá nhân được đánh giá ra sao.

Điều này khiến một bộ phận trong ngành AI cho rằng với một dự án sử dụng GPU công cộng và ngân sách nhà nước, Chính phủ không chỉ nên công bố kết quả lựa chọn mà còn cần minh bạch hơn về cơ sở đánh giá, cũng như sự khác biệt về năng lực công nghệ và khả năng triển khai giữa các doanh nghiệp.

Một chuyên gia trong ngành AI Hàn Quốc nhận định Chính phủ hiện triển khai nhiều dự án AI cùng lúc, nhưng cách thức đánh giá, việc công bố điểm số và kết quả xếp hạng đang đặt ra không ít câu hỏi về tính công bằng. Theo chuyên gia này, các dự án AI của Chính phủ có thể tiếp tục đối mặt với tranh luận về tính khách quan trong quá trình tuyển chọn.
 
◆ Chính phủ nên tạo môi trường để doanh nghiệp cạnh tranh?

Một vấn đề khác được đặt ra là liệu Chính phủ có nên trực tiếp lựa chọn “người thắng, kẻ thua” trong cuộc cạnh tranh giữa các doanh nghiệp AI hay nên tập trung hơn vào việc tạo môi trường để doanh nghiệp tự nâng cao năng lực cạnh tranh toàn cầu.

Một chuyên gia AI Hàn Quốc cho rằng vai trò của Chính phủ nên tập trung vào việc tháo gỡ các quy định cản trở đổi mới và hỗ trợ hạ tầng để doanh nghiệp phát triển, thay vì trực tiếp dẫn dắt các dự án AI.

Theo chuyên gia này, vẫn khó đánh giá những dự án do Chính phủ chủ trì sẽ thực sự đóng góp như thế nào vào việc nâng cao năng lực công nghệ của doanh nghiệp, đồng thời cần bảo đảm ngân sách nhà nước được sử dụng hiệu quả.
Việc hỗ trợ GPU và chi phí vận hành cho các doanh nghiệp viễn thông và nền tảng vốn đã sở hữu lượng người dùng lớn và nguồn lực tài chính đáng kể cũng cần được xem xét.

Mục tiêu công ích của dự án là nâng cao sự thuận tiện trong các thủ tục hành chính thông qua trợ lý AI. Tuy nhiên, các dịch vụ như chatbot AI đa năng, đặt chỗ, thanh toán và các tiện ích phục vụ đời sống lại có thể chồng lấn với những lĩnh vực vốn thuộc thị trường tư nhân.

Do đó, vẫn còn câu hỏi liệu nguồn hỗ trợ của Chính phủ cuối cùng sẽ trực tiếp mang lại lợi ích cho người dân hay chủ yếu giúp các doanh nghiệp tư nhân mở rộng lượng người dùng và hoạt động kinh doanh.

Một số ý kiến cũng lo ngại rằng chủ trương thúc đẩy cạnh tranh nhằm phát triển hệ sinh thái AI trong nước có thể vô tình khiến các doanh nghiệp Hàn Quốc tập trung cạnh tranh lẫn nhau, thay vì cùng nâng cao năng lực để thu hẹp khoảng cách với các tập đoàn AI toàn cầu của Mỹ và Trung Quốc.

 
◆ Tiêu chí công khai điểm số giữa các dự án AI chưa thống nhất

Bên cạnh “AI cho mọi người”, Chính phủ Hàn Quốc hiện cũng đang triển khai một dự án phát triển mô hình nền tảng AI chuyên biệt cho lĩnh vực an ninh mạng.

SK Telecom và Naver Cloud đã thành lập các liên danh riêng để tham gia dự án. Chính phủ dự kiến đánh giá năng lực công nghệ, kinh nghiệm phát triển, khả năng hoàn thành mục tiêu, tiềm năng thị trường và hiệu ứng lan tỏa, trước khi lựa chọn một đội duy nhất vào khoảng giữa tháng 9 hoặc sau đó.

Đội được lựa chọn sẽ được hỗ trợ 256 GPU B200 trong thời gian 10 tháng.

Trong khi đó, dự án “mô hình nền tảng AI độc lập” của Chính phủ cũng vừa hoàn tất vòng đánh giá thứ hai đối với 4 đội gồm LG AI Research, SK Telecom, Upstage và Motif Technologies.

Kết quả được tổng hợp từ các bài kiểm tra chuẩn (benchmark), đánh giá của chuyên gia, người dùng chuyên môn và người dân cho thấy LG AI Research, SK Telecom và Upstage được bước tiếp vào giai đoạn tiếp theo, trong khi Motif Technologies bị loại.

Dự án này dự kiến tiếp tục đánh giá vào cuối năm để lựa chọn 2 trong số 3 đội vào vòng cuối. Đáng chú ý, sau khi Motif Technologies khiếu nại về kết quả vòng đánh giá thứ hai, Bộ Khoa học và Công nghệ Thông tin - Truyền thông Hàn Quốc đã bổ sung và công khai điểm đánh giá chi tiết của từng doanh nghiệp.

Trong khi đó, với dự án “AI cho mọi người”, cơ quan chức năng vẫn giữ kín điểm số và thứ hạng với lý do tôn trọng đề nghị của các doanh nghiệp tham gia.

Sự khác biệt này đang đặt ra yêu cầu về một tiêu chuẩn thống nhất trong việc công khai kết quả đánh giá đối với các dự án AI sử dụng nguồn lực và ngân sách nhà nước.