Nghị định mới của Việt Nam về giao dịch tiền ảo gây hoang mang cho nhà đầu tư

Việt Nam đã công bố một quy định mới nhằm kiểm soát đồng thời cách thức giao dịch và dòng tiền trong thị trường tài sản ảo. Theo quy định này, nếu nhà đầu tư trong nước giao dịch tiền ảo mà không thông qua nhà cung cấp dịch vụ được Bộ Tài chính cấp phép, họ có thể bị phạt tiền. Hành vi chia nhỏ giao dịch hoặc sử dụng công cụ ẩn danh cũng có thể bị coi là giao dịch nghi ngờ rửa tiền, dẫn đến sự hoang mang cho các nhà đầu tư.

Theo các báo cáo địa phương như VnExpress vào ngày 23 tháng 7, chính phủ Việt Nam đã công bố Nghị định 284/2026 vào ngày 16 tháng 7, quy định các tiêu chuẩn xử phạt hành chính đối với các hành vi vi phạm liên quan đến tài sản ảo. Nghị định này sẽ được áp dụng trong thời gian thử nghiệm thị trường tài sản ảo theo Nghị quyết 05/2025. Nghị định cho phép phạt tối đa 20 triệu đồng (khoảng 1.120.000 VNĐ) đối với tổ chức và tối đa 10 triệu đồng (khoảng 560.000 VNĐ) đối với cá nhân. Nếu cá nhân vi phạm theo cách tương tự như tổ chức, họ sẽ phải nộp một nửa số tiền phạt mà tổ chức phải chịu.

Thay đổi lớn nhất là việc hạn chế các kênh giao dịch mà nhà đầu tư có thể sử dụng. Nếu nhà đầu tư trong nước giao dịch mà không thông qua nhà cung cấp dịch vụ tài sản ảo được Bộ Tài chính cấp phép, họ sẽ bị phạt từ 3 triệu đến 5 triệu đồng (khoảng 167.000 VNĐ đến 280.000 VNĐ).

Đối với các giao dịch tài sản ảo chỉ được phép bán cho nhà đầu tư nước ngoài, mức phạt sẽ cao hơn. Nghị định quy định mức phạt từ 7 triệu đến 10 triệu đồng cho các giao dịch này. Các nghĩa vụ của nhà cung cấp dịch vụ cũng được tăng cường. Nếu nhà cung cấp không xác minh danh tính của nhà đầu tư khi mở tài khoản, họ có thể bị phạt từ 5 triệu đến 7 triệu đồng, và nếu thu thập, lưu trữ, trao đổi, bán, tặng hoặc công khai dữ liệu và thông tin tài khoản liên quan đến tài sản ảo mà không có sự cho phép, mức phạt có thể lên tới 15 triệu đến 20 triệu đồng.

Hoạt động kinh doanh và quảng cáo không có giấy phép cũng sẽ bị xử phạt nghiêm khắc. Các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản ảo hoặc quảng cáo mà không có giấy phép có thể bị phạt từ 18 triệu đến 20 triệu đồng. Hành vi bán tài sản ảo cho những người không phải là nhà đầu tư hoặc phát hành trước khi đáp ứng các điều kiện cũng sẽ bị phạt từ 15 triệu đến 20 triệu đồng.

Nếu tổ chức phát hành cung cấp thông tin không chính xác hoặc không đầy đủ cho cơ quan giám sát, nhà cung cấp dịch vụ hoặc nhà đầu tư, họ cũng sẽ bị xử phạt. Trong trường hợp này, mức phạt được quy định là từ 10 triệu đến 15 triệu đồng. Nghị định 284 sẽ có hiệu lực từ ngày 1 tháng 9. Quy định này sẽ được thực hiện trong thời gian thử nghiệm thị trường tài sản ảo theo Nghị quyết 05/2025.
 
Quy định về tài sản ảo không chỉ dừng lại ở các biện pháp xử phạt hành chính mà còn mở rộng sang hệ thống chống rửa tiền. Ủy ban Thường vụ Quốc hội Việt Nam đã đưa ra ý kiến về dự thảo sửa đổi một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước, Luật Chống rửa tiền và Luật Tổ chức tín dụng vào ngày 14 tháng 7. Phạm Đức Anh, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, cho biết dự thảo sửa đổi Luật Chống rửa tiền sẽ đưa "dịch vụ tài sản ảo" vào danh sách các đối tượng phải báo cáo và quy định mới về các dấu hiệu giao dịch nghi ngờ trong lĩnh vực này. Dự thảo đã đưa ra 15 dấu hiệu giao dịch nghi ngờ cần xem xét trong giao dịch tài sản ảo.

Các dấu hiệu điển hình bao gồm hành vi chia nhỏ giao dịch để tránh các tiêu chuẩn xác minh khách hàng hoặc báo cáo. Việc thực hiện nhiều giao dịch rút tiền và gửi tiền trong thời gian ngắn ngay sau khi mở tài khoản hoặc chuyển tài sản đến các quốc gia hoặc khu vực có nguy cơ cao về rửa tiền và tài trợ khủng bố mà không có lý do hợp lý cũng được đưa vào danh sách. Hành vi thường xuyên chuyển đổi tài sản ảo thành tiền pháp định với điều kiện giá cả có thể gây thiệt hại cũng có thể được coi là giao dịch nghi ngờ. Việc nhiều tài khoản hoặc ví gửi tài sản đến cùng một địa chỉ hoặc một tài khoản gửi tài sản đến nhiều ví trong thời gian ngắn cũng nằm trong danh sách báo cáo.

Hành vi sử dụng tài sản ảo có tính ẩn danh hoặc dịch vụ trộn giao dịch để che giấu nguồn gốc tài sản cũng được phân loại là dấu hiệu nghi ngờ. Các giao dịch liên quan đến ví hoặc nhà cung cấp dịch vụ tài sản ảo đã được chỉ định liên quan đến lừa đảo, cờ bạc trực tuyến, tống tiền, hoặc tài sản bị đánh cắp cũng có thể được báo cáo. Ngoài ra, việc sử dụng công cụ ẩn danh khi truy cập nền tảng hoặc từ chối hoặc trì hoãn việc cung cấp thông tin nhận dạng khách hàng cũng nằm trong danh sách quy định. Các giao dịch với nhà cung cấp dịch vụ tài sản ảo không có đăng ký hoặc giấy phép cũng được coi là dấu hiệu giao dịch nghi ngờ.

Cơ quan soạn thảo dự thảo cho biết việc sửa đổi này nhằm bổ sung hệ thống chống rửa tiền theo tiêu chuẩn quốc tế và giảm thiểu các khoảng trống pháp lý. Mục tiêu cũng nhằm chuẩn bị cho đánh giá của Tổ chức Chống rửa tiền quốc tế. Tuy nhiên, trong quá trình xem xét luật, đã có ý kiến cho rằng các tiêu chí quá rộng. Ông Phan Văn Mãi, Chủ tịch Ủy ban Kinh tế Tài chính, yêu cầu cần làm rõ khái niệm "dịch vụ tài sản ảo" và phạm vi dịch vụ có nghĩa vụ báo cáo. Tiêu chí xác định giao dịch nghi ngờ cũng cần được cụ thể hóa hơn để có thể áp dụng thực tế.

Thị trường tài sản ảo của Việt Nam sẽ được thử nghiệm trong 5 năm kể từ tháng 9 năm ngoái. Tài sản ảo được định nghĩa là tài sản kỹ thuật số được xác thực bằng công nghệ mã hóa hoặc công nghệ số trong quá trình tạo ra, phát hành, lưu trữ và chuyển nhượng. Trong thị trường thử nghiệm, việc bán, phát hành, giao dịch và thanh toán tài sản ảo sẽ được thực hiện bằng đồng Việt Nam. Cho đến khi có hệ thống thuế riêng được thiết lập, việc chuyển nhượng và giao dịch tài sản ảo sẽ áp dụng thuế tương tự như chứng khoán. Chính phủ sẽ chỉ cho phép tối đa 5 doanh nghiệp thành lập sàn giao dịch trong giai đoạn đầu, nhằm kiểm soát rủi ro và đánh giá tác động trước khi mở rộng thị trường.
 
Giữa các nhà đầu tư, có nhiều câu hỏi về cách thức áp dụng quy định mới trong thực tế giao dịch. Một độc giả đã đặt câu hỏi liệu việc một lao động Việt Nam làm việc tại Mỹ sử dụng Coinbase được cấp phép tại Mỹ có bị coi là giao dịch trên nền tảng không có giấy phép theo tiêu chuẩn Việt Nam hay không.

Cũng có nhiều phản hồi về việc làm thế nào để kiểm tra danh sách các sàn giao dịch được cấp phép. Một độc giả khác đã hỏi: "Làm thế nào để biết sàn giao dịch đã nhận được giấy phép từ cơ quan quản lý?" Sự nhầm lẫn cũng được nêu ra liên quan đến các loại tài sản và sản phẩm có thể giao dịch. Một độc giả đã hỏi: "Nếu sàn giao dịch Việt Nam không hỗ trợ một loại tiền ảo cụ thể, tôi có thể giao dịch trên sàn quốc tế không?" và một độc giả khác đã bày tỏ: "Vấn đề là tôi không biết đâu là sàn giao dịch được cấp phép và nếu tài sản ảo tôi giao dịch không có trên sàn giao dịch được cấp phép thì tôi phải làm gì?"

Ngoài ra, cũng có ý kiến cho rằng tiêu chí chia nhỏ giao dịch còn mơ hồ. Một độc giả đã đặt câu hỏi: "Việc mua một ít khi giá giảm, bán một phần khi giá tăng và mua lại khi giá tăng hơn là cách giao dịch phổ biến trong tiền ảo, liệu có bị coi là chia nhỏ giao dịch không?"




* Bài viết này được dịch tự động bằng AI.

• #quy định
• #tài sản ảo Việt Nam
• #chống rửa tiền