Cựu Ngoại trưởng Hungary chuyển sang làm giám đốc BYD, chính phủ Hungary điều tra nghi vấn ưu đãi

Cựu Ngoại trưởng Hungary, người đã dẫn dắt việc thu hút đầu tư của công ty xe điện BYD (比亞迪) vào Hungary, gần đây đã chuyển sang làm giám đốc cấp cao của BYD, gây ra nhiều tranh cãi. Chính phủ Hungary đã quyết định tiến hành điều tra về các khoản trợ cấp và ưu đãi đã được cung cấp trong quá trình thu hút đầu tư của BYD.

Theo báo South China Morning Post (SCMP) tại Hồng Kông, vào ngày 21 tháng 7, Thủ tướng Hungary Péter Márki-Zay đã tuyên bố tại Quốc hội rằng "cựu Ngoại trưởng Péter Szijjártó đã sử dụng hàng trăm tỷ forint ngân sách công và hỗ trợ ngoại giao, cũng như cơ sở hạ tầng quốc gia để hỗ trợ BYD". Ông cũng cho biết sẽ điều tra tất cả các quyết định, thương lượng và cam kết cấp quốc gia liên quan đến đầu tư của BYD.

Cuộc điều tra sẽ bao gồm các khoản trợ cấp của chính phủ, ưu đãi thuế, các giấy phép và việc nới lỏng quy định môi trường, cũng như các dự án cơ sở hạ tầng được tài trợ bằng ngân sách nhà nước.

Thủ tướng Márki-Zay nhấn mạnh: "Chúng tôi sẽ xác định ai đã đưa ra những quyết định này, ai đã chuẩn bị chúng và những cảnh báo chuyên môn nào đã bị bỏ qua, cũng như mức độ gánh nặng mà điều này đã đặt lên người nộp thuế, công nhân, cộng đồng và môi trường".

Cuộc điều tra này diễn ra sau khi cựu Ngoại trưởng Szijjártó thông báo trên mạng xã hội vào ngày 15 tháng 7 rằng ông sẽ từ chức nghị sĩ và gia nhập BYD với vai trò giám đốc phụ trách quan hệ đối ngoại và phát triển dự án mới, mà ông gọi là "cơ hội danh dự" khi làm việc cho một trong những công ty thành công nhất trong ngành công nghiệp ô tô.

Việc cựu Ngoại trưởng chuyển sang làm giám đốc BYD đã dấy lên lo ngại về xung đột lợi ích.

Ngoài ra, một số ý kiến còn bày tỏ lo ngại về vấn đề an ninh. Tờ Nihon Keizai cho biết, do cựu Ngoại trưởng Szijjártó đã tiếp cận thông tin ngoại giao mật trong thời gian tại nhiệm, có khả năng thông tin liên quan đến Liên minh châu Âu (EU) và các vấn đề nhạy cảm khác có thể bị rò rỉ sang phía Trung Quốc. Theo luật pháp Trung Quốc, các công ty tư nhân không thể từ chối cung cấp thông tin liên quan đến an ninh quốc gia khi chính phủ yêu cầu.

Cựu Ngoại trưởng Szijjártó là người thân cận của cựu Thủ tướng Viktor Orbán và đã giữ chức vụ này trong khoảng 12 năm. Trong thời gian tại nhiệm, ông đã tích cực thu hút đầu tư từ Trung Quốc. Ông đã đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút BYD thiết lập nhà máy sản xuất đầu tiên tại châu Âu ở Hungary vào năm 2023, với các hỗ trợ tài chính và ưu đãi. Nhà máy này, dự kiến đi vào hoạt động trong năm nay, được đánh giá là cơ sở sản xuất có thể giúp BYD tránh được thuế bổ sung mà EU áp dụng đối với xe điện nhập khẩu từ Trung Quốc.

Tiếp theo, vào năm 2025, BYD đã công bố kế hoạch thành lập trụ sở châu Âu và trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) tại Budapest, với chính phủ Hungary hứa hẹn hỗ trợ tài chính lên tới 20 tỷ forint (khoảng 934 triệu đồng).

Chính phủ Orbán đã thực hiện chiến lược phát triển Hungary thành trung tâm sản xuất pin của châu Âu thông qua việc thu hút các công ty Trung Quốc trong lĩnh vực pin và xe điện. Tuy nhiên, sự phản đối từ cư dân, tổ chức môi trường và phe đối lập về ô nhiễm môi trường, cạn kiệt nguồn nước và gia tăng phụ thuộc vào Trung Quốc cũng ngày càng gia tăng.