Đồng yên xuống mức thấp nhất trong 40 năm: Điều Hàn Quốc cần quan tâm không chỉ là tỷ giá

Đồng yên Nhật Bản vừa giảm xuống mức thấp nhất trong khoảng bốn thập kỷ khi tỷ giá vượt ngưỡng 162 yên đổi 1 USD. Nếu như cách đây 20 hay 30 năm, đây chắc chắn sẽ là một tín hiệu khiến giới doanh nghiệp Hàn Quốc lo lắng, thì ngày nay câu chuyện đã không còn đơn giản như vậy.

Trong nhiều năm, đồng yên mất giá luôn được xem là một bất lợi đối với nền kinh tế Hàn Quốc. Khi hàng hóa Nhật Bản rẻ hơn trên thị trường quốc tế, các doanh nghiệp Hàn Quốc trong những ngành như ô tô, thép, điện tử hay cơ khí sẽ chịu áp lực cạnh tranh lớn hơn. Vì thế, mỗi biến động của đồng yên đều được giới kinh tế theo dõi sát sao.

Tuy nhiên, Hàn Quốc của năm 2026 đã khác rất nhiều so với những năm 1980 hay 1990. Điều mà đợt giảm giá của đồng yên lần này đặt ra không còn là câu hỏi "đồng yên sẽ còn giảm bao nhiêu", mà là "nền kinh tế Hàn Quốc đã thay đổi đến mức nào".

Cơ cấu xuất khẩu của Hàn Quốc hiện nay đã dịch chuyển mạnh sang các ngành công nghệ cao như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ thông tin và các lĩnh vực chế tạo tiên tiến. Trong khi đó, tỷ trọng các mặt hàng cạnh tranh trực tiếp với Nhật Bản đã giảm đáng kể. Nhiều doanh nghiệp Hàn Quốc cũng đã mở rộng mạng lưới sản xuất trên toàn cầu, thay vì chỉ phụ thuộc vào các nhà máy trong nước như trước.

Theo nhiều chuyên gia, mức độ cạnh tranh trực tiếp giữa hàng xuất khẩu của Hàn Quốc và Nhật Bản đã giảm dần trong những năm gần đây. Điều đó đồng nghĩa với việc đồng yên yếu không còn tạo ra cú sốc lớn đối với xuất khẩu Hàn Quốc như trước. Thậm chí, việc đồng yên mất giá còn giúp các doanh nghiệp Hàn Quốc nhập khẩu linh kiện, nguyên vật liệu và thiết bị từ Nhật Bản với chi phí thấp hơn.

Tuy vậy, điều đó không có nghĩa Hàn Quốc có thể hoàn toàn yên tâm. Tác động của đồng yên yếu vẫn tồn tại, nhưng đã chuyển từ lĩnh vực sản xuất sang tiêu dùng.

Có thể dễ dàng nhận thấy số lượng người Hàn Quốc sang Nhật Bản du lịch ngày càng tăng, trong khi hoạt động mua sắm trực tuyến hàng Nhật cũng trở nên sôi động hơn nhờ lợi thế tỷ giá. Điều này khiến một phần chi tiêu của người dân Hàn Quốc dịch chuyển ra nước ngoài, tạo áp lực đối với tiêu dùng trong nước và làm gia tăng thâm hụt trong lĩnh vực dịch vụ.

Nếu trước đây đồng yên yếu chủ yếu gây sức ép lên các nhà máy và doanh nghiệp xuất khẩu, thì hiện nay khu vực dịch vụ, bán lẻ và du lịch trong nước mới là những lĩnh vực chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất. Nói cách khác, trọng tâm của tác động đã thay đổi cùng với sự chuyển dịch của nền kinh tế Hàn Quốc.

Quan trọng hơn cả là bài học về năng lực cạnh tranh. Tỷ giá luôn biến động theo chính sách tiền tệ, dòng vốn quốc tế hay các yếu tố địa chính trị, những yếu tố mà không quốc gia nào có thể kiểm soát hoàn toàn. Trong khi đó, năng suất lao động, trình độ công nghệ và sức mạnh đổi mới sáng tạo mới là nền tảng quyết định khả năng cạnh tranh lâu dài.

Trong bối cảnh hiện nay, vị thế của một doanh nghiệp trên thị trường toàn cầu không còn được quyết định chủ yếu bởi biến động tỷ giá, mà bởi khả năng làm chủ trí tuệ nhân tạo, công nghệ bán dẫn, sản xuất tiên tiến, chuỗi cung ứng ổn định và giá trị thương hiệu. Đây mới là những yếu tố tạo ra lợi thế bền vững.

Đồng yên xuống mức thấp nhất trong 40 năm chắc chắn là một diễn biến đáng chú ý. Nhưng đối với Hàn Quốc, câu hỏi quan trọng hơn không phải là đồng yên sẽ còn giảm bao nhiêu, mà là làm thế nào để xây dựng một nền kinh tế đủ mạnh, đủ sáng tạo và đủ năng lực cạnh tranh ngay cả khi tỷ giá biến động theo hướng bất lợi.

Bởi tỷ giá có thể thay đổi chỉ sau một quyết định của ngân hàng trung ương hoặc một biến động trên thị trường tài chính. Còn năng lực cạnh tranh quốc gia chỉ được tạo nên bằng công nghệ, đổi mới sáng tạo và đầu tư dài hạn. Đó mới là bài học lớn nhất mà sự kiện đồng yên lao dốc lần này mang lại cho kinh tế Hàn Quốc.