[Bán dẫn Hàn Quốc trong thời đại AI (Kỳ 4): Chân lý - Công lý - Tự do] Giữa cuộc chiến AI Mỹ - Trung, Hàn Quốc hướng tới vị thế quốc gia không thể thiếu

 
Trong suốt quá trình phát triển kinh tế hiện đại, Hàn Quốc luôn phải trả lời một câu hỏi cốt lõi: Điều gì sẽ nuôi sống đất nước trong tương lai?

Nếu những năm 1960 là thời đại của thép và đóng tàu, những năm 1980–1990 thuộc về ô tô và điện tử, thì từ đầu thế kỷ XXI, ngành bán dẫn đã trở thành trụ cột quan trọng nhất của nền kinh tế Hàn Quốc. Tuy nhiên, lịch sử cho thấy không có ngành công nghiệp nào giữ vị trí thống trị mãi mãi. Trong làn sóng chuyển đổi văn minh mới mang tên trí tuệ nhân tạo (AI), ngành bán dẫn cũng đang bước vào giai đoạn tái định nghĩa vai trò của mình.

Nhiều người cho rằng cuộc đua AI hiện nay là cuộc cạnh tranh giữa các mô hình ngôn ngữ như ChatGPT hay DeepSeek. Tuy nhiên, đằng sau những ứng dụng mà người dùng nhìn thấy là một cuộc chiến khốc liệt hơn nhiều về năng lực tính toán. Bản chất của cuộc đua AI là cuộc đua về hạ tầng tính toán, và cốt lõi của hạ tầng đó chính là ngành bán dẫn.

AI hoạt động dựa trên các bộ xử lý hiệu năng cao và khối lượng dữ liệu khổng lồ. Khi quy mô mô hình ngày càng mở rộng, bộ nhớ trở thành yếu tố quyết định hiệu suất. Nếu GPU được ví như bộ não của hệ thống AI, thì bộ nhớ băng thông cao (HBM) chính là hệ tuần hoàn đưa dữ liệu đến bộ não đó. Không có HBM, những hệ thống AI mạnh nhất cũng không thể vận hành hiệu quả.

Chính ở điểm này, giá trị chiến lược của Hàn Quốc trở nên đặc biệt nổi bật. Trong khi thế giới tập trung theo dõi cuộc cạnh tranh công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc, phần lớn linh kiện cốt lõi giúp cuộc cạnh tranh đó diễn ra lại được cung cấp bởi các doanh nghiệp Hàn Quốc.

Mỹ đang đầu tư hàng nghìn tỷ USD để duy trì vị thế dẫn đầu AI. Trung Quốc cũng đang tăng tốc xây dựng các trung tâm dữ liệu và hạ tầng điện toán nhằm thu hẹp khoảng cách công nghệ. Dù bên nào giành lợi thế, nhu cầu về bộ nhớ AI vẫn tiếp tục tăng. Điều đó đồng nghĩa với việc Hàn Quốc đang nắm giữ vị trí đặc biệt trong chuỗi giá trị AI toàn cầu.

Nếu dữ liệu được xem là “dầu mỏ mới” của thời đại AI thì bộ nhớ chính là hệ thống đường ống vận chuyển nguồn tài nguyên đó. Và Hàn Quốc hiện là quốc gia sở hữu công nghệ sản xuất những “đường ống” quan trọng nhất thế giới.
Tuy nhiên, bán dẫn chỉ là điểm khởi đầu. Sự thay đổi lớn hơn đang đến từ một xu hướng mới được gọi là Physical AI – AI vật lý.

Cho đến nay, AI chủ yếu tồn tại trên màn hình máy tính và điện thoại, hỗ trợ con người viết văn bản, tạo hình ảnh hoặc tìm kiếm thông tin. Trong tương lai, AI sẽ bước ra thế giới thực, điều khiển robot, vận hành nhà máy, lái xe tự động, quản lý tàu biển và kiểm soát hệ thống logistics. Khi AI kết hợp với máy móc và môi trường vật lý, một cuộc cách mạng công nghiệp mới sẽ bắt đầu.

Nhiều chuyên gia dự báo trong vòng một thập kỷ tới, trọng tâm của ngành AI sẽ chuyển dần từ AI tạo sinh sang AI vật lý. Nếu xu hướng này trở thành hiện thực, Hàn Quốc có thể sở hữu lợi thế lớn hơn nhiều so với những gì thế giới đang hình dung.

Khác với Mỹ – quốc gia có thế mạnh vượt trội về phần mềm và nền tảng số – hay Trung Quốc với quy mô sản xuất khổng lồ, Hàn Quốc đồng thời sở hữu năng lực bán dẫn và nền tảng sản xuất công nghiệp hàng đầu thế giới. Ô tô, đóng tàu, pin, màn hình, thép và cơ khí chính xác đều là những lĩnh vực mà Hàn Quốc đã tích lũy năng lực cạnh tranh suốt nhiều thập kỷ.

Trong thời đại mà AI trực tiếp điều khiển dây chuyền sản xuất, thiết kế tàu biển hay quản lý phương tiện tự hành, sự kết hợp giữa công nghệ số và năng lực sản xuất sẽ trở thành lợi thế chiến lược đặc biệt quan trọng.

Từ góc nhìn này, những khu vực như Saemangeum ở tỉnh Jeonbuk không còn đơn thuần là dự án phát triển địa phương. Với quỹ đất rộng lớn, tiềm năng năng lượng tái tạo, hệ thống cảng biển và khả năng xây dựng các khu công nghiệp quy mô lớn, Saemangeum có thể trở thành trung tâm dữ liệu AI, cụm công nghiệp bán dẫn thế hệ mới, khu thử nghiệm robot hình người và hệ sinh thái AI vật lý của tương lai.

Giống như Ulsan từng là biểu tượng của thời kỳ công nghiệp hóa và Pangyo trở thành biểu tượng của kỷ nguyên số, Hàn Quốc có thể cần một không gian chiến lược mới để dẫn dắt thời đại AI.

Tuy nhiên, yếu tố quyết định không nằm ở công nghệ đơn lẻ mà ở khả năng kết nối công nghệ với tầm nhìn quốc gia. Lịch sử cho thấy nước Anh không thống trị thế giới chỉ vì phát minh ra động cơ hơi nước, mà vì đã xây dựng được hệ sinh thái hoàn chỉnh xoay quanh phát minh đó. Tương tự, Mỹ không trở thành siêu cường chỉ nhờ ô tô hay điện năng, mà vì đã biến những công nghệ ấy thành nền tảng của cả một nền văn minh hiện đại.

Đối với Hàn Quốc, việc sản xuất những con chip tốt nhất thế giới chưa đủ để bảo đảm tương lai. Điều quan trọng hơn là kết nối bán dẫn với AI, AI với sản xuất công nghiệp, và sản xuất công nghiệp với AI vật lý để tạo ra một hệ sinh thái đổi mới toàn diện.

Trong cuộc cạnh tranh giữa hai cường quốc Mỹ và Trung Quốc, Hàn Quốc không nhất thiết phải trở thành quốc gia lớn nhất. Điều quan trọng là trở thành quốc gia mà cả hai bên đều cần đến.

Nếu Mỹ được xem là “nhà vô địch của đổi mới sáng tạo”, còn Trung Quốc là “nhà vô địch của hiệu quả sản xuất”, thì Hàn Quốc có thể hướng tới vị thế “nhà vô địch của niềm tin”. Một quốc gia vừa cung cấp các linh kiện chiến lược cho nền kinh tế AI toàn cầu, vừa sở hữu nền dân chủ, pháp quyền và năng lực sản xuất đáng tin cậy.

Hàn Quốc đã tạo nên ba kỳ tích lớn trong thế kỷ qua: công nghiệp hóa, dân chủ hóa và số hóa. Giờ đây, đất nước này đang đứng trước cơ hội tạo nên kỳ tích thứ tư – kỷ nguyên AI, AI vật lý và một mô hình phát triển mới cho thế kỷ XXI.
Trong cuộc chiến công nghệ toàn cầu, Hàn Quốc không cần trở thành một “Goliath” mới. Điều quan trọng hơn là trở thành quốc gia không thể thiếu trong hệ sinh thái AI của thế giới.