Thủ tướng Nhật Bản thăm Andong: Quan hệ Hàn-Nhật bước vào thời kỳ 'ngoại giao quê hương'

Ngoại giao thường để lại thông điệp mạnh mẽ hơn khi diễn ra tại những địa điểm có ý nghĩa. Địa điểm tổ chức cuộc gặp thượng đỉnh không chỉ là vấn đề nghi lễ mà còn phản ánh hướng đi và bầu không khí của mối quan hệ. Trong bối cảnh đó, cuộc gặp thượng đỉnh Hàn-Nhật sẽ diễn ra vào ngày 19 tháng 5 tại Andong, tỉnh Gyeongsangbuk-do, có thể được xem là một hình ảnh cô đọng về sự thay đổi trong quan hệ Hàn-Nhật gần đây.
 
Thủ tướng Nhật Bản, Takaichi Sanae, sẽ đến thăm Andong, quê hương của Tổng thống Lee Jae-myung. Đây là chuyến thăm đáp lễ sau khi Tổng thống Lee đến thăm Nara, quê hương và là căn cứ chính trị của Thủ tướng Takaichi vào tháng 1 năm nay. Nhà Xanh đã mô tả đây là "sự hiện thực hóa đầu tiên của việc lãnh đạo hai nước thăm quê hương lẫn nhau". Điều này đánh dấu sự khởi đầu của "ngoại giao quê hương", một bước tiến xa hơn so với ngoại giao shuttle truyền thống giữa Seoul và Tokyo, khi hai bên trực tiếp thăm những nguồn gốc chính trị và văn hóa của nhau.
 
Trên thực tế, cuộc gặp tại Andong cũng được đánh giá là có ý nghĩa lớn trong nội bộ Nhật Bản. Các quan chức Bộ Ngoại giao Nhật Bản cho rằng "việc Thủ tướng Takaichi là một chính trị gia đến từ Kansai có thể không phải là điều ngẫu nhiên trong phong cách ngoại giao lần này". Khu vực Kansai từ lâu đã có sự giao lưu sôi nổi với bán đảo Triều Tiên. Xã hội người Hàn Quốc tại Nhật Bản cũng đã được hình thành sâu sắc xung quanh Osaka, Kyoto và Nara. Trong giới ngoại giao Nhật Bản, Thủ tướng Takaichi được đánh giá là chính trị gia có khoảng cách tương đối gần gũi với văn hóa và tâm tư của người Hàn Quốc.
 

Thực tế, Nara, nơi là căn cứ chính trị của Thủ tướng Takaichi, cũng là khu vực có sự kết nối lịch sử sâu sắc với bán đảo Triều Tiên. Nơi đây được biết đến với ảnh hưởng mạnh mẽ của văn hóa Baekje và Silla trong quá trình hình thành văn hóa cổ đại Nhật Bản. Việc Tổng thống Lee đến thăm Nara vào tháng 1 năm nay cũng được hiểu là có ý nghĩa vượt xa một chuyến thăm địa phương đơn thuần.
 
Cuộc gặp tại Andong lần này cũng liên quan đến dòng chảy của ngoại giao thượng đỉnh Hàn-Nhật trong quá khứ. Một ví dụ điển hình là cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Roh Moo-hyun và Thủ tướng Koizumi Junichiro tại Jeju vào năm 2004. Thời điểm đó, hai nước đang căng thẳng vì vấn đề Dokdo và xung đột lịch sử, nhưng họ đã chọn Jeju làm địa điểm tổ chức cuộc gặp thay vì Seoul hay Tokyo. Điều này thể hiện ý định giảm bớt căng thẳng ngoại giao và tạo ra bầu không khí thân thiện hơn để xây dựng lòng tin.
 
Tuy nhiên, cuộc gặp tại Andong lần này đã tiến thêm một bước so với cuộc gặp tại Jeju. Nếu Jeju được coi là "ngoại giao không gian trung lập", thì Andong là "ngoại giao quê hương" trực tiếp hơn. Đây là cách chia sẻ không gian sống và nguồn gốc văn hóa của các nhà lãnh đạo. Nó không chỉ đơn thuần là một sự kiện giao lưu mà còn là nỗ lực sử dụng việc xây dựng lòng tin giữa các nhà lãnh đạo như một tài sản ngoại giao.
 
Ý nghĩa của địa điểm Andong cũng không hề nhỏ. Andong là trung tâm của văn hóa Nho giáo và tinh thần truyền thống của Hàn Quốc. Đây là thành phố còn lưu giữ văn hóa Hahoe, Dosan Seowon và văn hóa dòng họ. Việc Thủ tướng Nhật Bản đến thăm một không gian như vậy không chỉ đơn thuần là một lịch trình địa phương. Cảnh tượng một nhà lãnh đạo Nhật Bản đến thăm nơi có nền văn hóa truyền thống Hàn Quốc đang gánh chịu những xung đột lịch sử trở thành một thông điệp ngoại giao.
 
Đặc biệt, cuộc gặp lần này càng được chú ý hơn trong bối cảnh biến đổi của tình hình quốc tế. Vấn đề Triều Tiên vẫn còn bất ổn, và cuộc cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung ngày càng trở nên khốc liệt. Sự bất ổn tại Trung Đông cũng làm gia tăng rủi ro về an ninh năng lượng và hàng hải. Chính phủ Nhật Bản đã công khai nhấn mạnh rằng "tầm quan trọng của quan hệ Hàn-Nhật và hợp tác Hàn-Mỹ-Nhật đang ngày càng gia tăng" trong bối cảnh đó.
 
Cuối cùng, cả hai nước Hàn Quốc và Nhật Bản đều đang cần ổn định mối quan hệ với nhau. Nhật Bản không thể dễ dàng vận hành chiến lược Đông Bắc Á mà không có sự hợp tác với Hàn Quốc trong bối cảnh chiến lược an ninh tập trung vào Mỹ. Hàn Quốc cũng đang đối mặt với thách thức thực tế trong việc hợp tác với Nhật Bản về chuỗi cung ứng, công nghiệp công nghệ cao và an ninh kinh tế.
 
Tất nhiên, vấn đề lịch sử vẫn còn là một thách thức. Tuy nhiên, ngoại giao cuối cùng là vấn đề quản lý các xung đột trong quá khứ dựa trên nhu cầu của tương lai. Cuộc gặp tại Andong lần này cho thấy quan hệ Hàn-Nhật đang bước vào giai đoạn điều chỉnh "nhiệt độ của mối quan hệ" vượt ra ngoài ngoại giao thực tiễn.
 
Giống như cuộc gặp giữa Roh Moo-hyun và Koizumi tại Jeju đã trở thành hình ảnh biểu tượng của quan hệ Hàn-Nhật thời đó, cuộc gặp giữa Lee Jae-myung và Takaichi tại Andong cũng có khả năng sẽ được nhắc đến nhiều trong tương lai khi nói về quan hệ Hàn-Nhật. Lần này không phải là Seoul hay Tokyo, mà là quê hương của nhau. Và chính sự thay đổi này đang nói lên một hướng đi mới trong quan hệ Hàn-Nhật hiện tại.